Wypadki i odszkodowania / Czy w sprawach wypadków drogowych dopuszczalne jest wykonanie prywatnej opinii biegłego?
W sprawach wypadków drogowych opinia powoÅ‚anego przez sÄ…d biegÅ‚ego, ma czÄ™sto kluczowe znaczenie dla ostatecznego rozstrzygniÄ™cia. W praktyce wielokrotnie spotkaÅ‚em siÄ™ z problemem w jaki sposób podjąć konstruktywnÄ… polemikÄ™ z opiniÄ… biegÅ‚ego sÄ…dowego, która nie tylko jest niekorzystna dla reprezentowanej strony, ale pozostaje w jawnej sprzecznoÅ›ci z naszÄ… wiedzÄ… i doÅ›wiadczeniem.
Po co w sprawach wypadków drogowych zlecamy opinie prywatne?
SÄ…d zasiÄ™ga opinii biegÅ‚ych wówczas, gdy stwierdzenie okolicznoÅ›ci istotnych dla rozstrzygniÄ™cia wymaga wiadomoÅ›ci specjalnych (art. 193 par. 1 kpk). Jeżeli nie zgadzamy siÄ™ z treÅ›ciÄ… opinii możemy wnieść do niej pisemne zastrzeżenia, jak również domagać siÄ™ wezwania biegÅ‚ego na rozprawÄ™ celem wydania opinii uzupeÅ‚niajÄ…cej, albo wyjaÅ›nienia sprzecznoÅ›ci.
CzÄ™sto jednak aby skutecznie podważyć opiniÄ™ osoby dysponujÄ…cej specjalistycznÄ… wiedzÄ… i narzÄ™dziami (programami komputerowymi, tabelami, itp.), również musimy uciec siÄ™ do pomocy specjalisty z danej dziedziny. Taki „prywatny” biegÅ‚y, może pomóc znaleźć luki w obliczeniach i sposobie rozumowania biegÅ‚ego sÄ…dowego. Co wiÄ™cej jeżeli jest biegÅ‚ym z listy biegÅ‚ych prowadzonej przez prezesa SÄ…du OkrÄ™gowego i osobÄ… szanowanÄ… w swoim Å›rodowisku, jego opinia może oddziaÅ‚ywać mocÄ… jego autorytetu, na biegÅ‚ych sporzÄ…dzajÄ…cych przyszÅ‚e opinie w sprawie.
Czy opinia sporządzone na zlecenie strony jest opinią biegłego?
Z perspektywy sÄ…du opinia prywatna nie jest opiniÄ… biegÅ‚ego, nawet jeżeli zostaÅ‚a sporzÄ…dzona przez osobÄ™ wpisanÄ… na listÄ™ biegÅ‚ych sÄ…dowych. Jak wskazaÅ‚ SÄ…d Najwyższy w wyroku z dnia 20 stycznia 1989 r. sygn. II CR 310/88 „oÅ›wiadczenie rzeczoznawcy opracowane na zlecenie strony i przez niÄ… zÅ‚ożone do akt sprawy nie jest – choćby byÅ‚ on wpisany na listÄ™ biegÅ‚ych sÄ…dowych – opiniÄ… biegÅ‚ego, lecz ma charakter twierdzenia strony”.
Czy sÄ…d może odmówić dopuszczenia dowodu z opinii prywatnej?
Uważam, że nie. Kodeks postÄ™powania karnego nie zawiera żadnego przepisu zakazujÄ…cego dopuszczania dowodu z opinii prywatnych, co wiÄ™cej zgodnie obowiÄ…zujÄ…cÄ… w procesie karnym zasadÄ… prawdy materialnej, sÄ…d ma obowiÄ…zek dopuÅ›cić każdy dowód, który pozwoli na ustalenie stanu faktycznego sprawy.
Zatem pomimo tego, że opinia prywatna nie jest w rozumieniu przepisów postÄ™powania „opiniÄ… biegÅ‚ego”, sÄ…d nie powinien jej zignorować i odmówić zaliczenia jej w poczet materiaÅ‚u dowodowego sprawy.
O tym, że wskazana przeze mnie koncepcja jest sÅ‚uszna, Å›wiadczÄ… także wybrane orzeczenia SÄ…du Najwyższego – przykÅ‚adowo w wyroku z dnia 4 lutego 2003 r. (III KKN 494/00) SÄ…d Najwyższy wskazaÅ‚ że: „w Å›wietle ustawowej regulacji trybu powoÅ‚ywania biegÅ‚ego oraz przeprowadzenia dowodu z opracowanej opinii – pozaprocesowa opinia biegÅ‚ego zgodnie z ustalonÄ… praktykÄ… sÄ…dowÄ… nie może stanowić dowodu bÄ™dÄ…cego podstawÄ… oceny, bowiem dowód ten nie zostaÅ‚ przeprowadzony w sposób przewidziany przez kodeks postÄ™powania karnego. Mimo to nie można takiego dowodu pominąć, zawiera on bowiem informacjÄ™ o dowodzie, który nie jest bez znaczenia dla prawidÅ‚owego rozstrzygniÄ™cia sprawy.”
Czy opinia prywatna powinna być wykonana przez biegłego z listy?
Wszystko zależy od tego czemu taka opinia ma sÅ‚użyć. Jeżeli chodzi jedynie o to, aby pomóc w przygotowaniu zastrzeżeÅ„ do dotychczasowej opinii i ew. pytaÅ„ do biegÅ‚ego sÄ…dowego na rozprawÄ™, to tego rodzaju pomoc może być udzielone przez dowolnÄ… osobÄ™ legitymujÄ…cÄ… siÄ™ odpowiedniÄ… wiedzÄ… i doÅ›wiadczeniem. Jeżeli natomiast chcielibyÅ›my przygotować caÅ‚oÅ›ciowÄ… „kontropiniÄ™”, która miaÅ‚aby zostać zaliczona w poczet materiaÅ‚u dowodowego, to dobrze byÅ‚oby aby sporzÄ…dziÅ‚a jÄ… osoba wpisana na listÄ™ biegÅ‚ych sÄ…dowych – wówczas oprócz treÅ›ci opinii bÄ™dzie także oddziaÅ‚ywaÅ‚a mocÄ… autorytetu osoby, która jÄ… sporzÄ…dziÅ‚a.
Czy warto zlecać wykonanie opinii prywatnej?
Zawsze jestem zwolennikiem podejÅ›cia zdroworozsÄ…dkowego i Å›wiadomej kalkulacji potencjalnych zysków i kosztów. W sprawie bÅ‚ahej, angażowanie znacznych kwot na prywatne ekspertyzy może czÄ™sto mijać siÄ™ z celem. Co innego, jeżeli na szali znajdujÄ… siÄ™ wolność, możliwość prowadzenia pojazdów, albo wysokie odszkodowanie. Warto też pamiÄ™tać, że opinie biegÅ‚ych potrzebne sÄ… tylko tam, gdzie wymagane sÄ… wiadomoÅ›ci specjalne, zadaniem biegÅ‚ego nie jest natomiast interpretacja przepisów, ani gromadzenie materiaÅ‚u dowodowego.